Oceany wciąż pozostają jednym z najbardziej tajemniczych obszarów na naszej planecie. Choć człowiek eksploruje przestrzeń kosmiczną, dno oceaniczne jest wciąż w dużej mierze niezbadane. Jednym z najbardziej intrygujących zjawisk są tajemnicze dźwięki rejestrowane przez podwodne mikrofony – hydrofony – należące do naukowców i wojskowych systemów nasłuchowych. Niektóre z nich udało się już zidentyfikować, inne wciąż budzą emocje wśród badaczy.
Jak rejestruje się dźwięki w oceanach
Do badania akustyki oceanicznej używa się sieci hydrofonów rozmieszczonych na dnie mórz i oceanów. Rejestrują one fale dźwiękowe powstające na skutek ruchów tektonicznych, wybuchów wulkanów podwodnych, migracji zwierząt czy aktywności człowieka. Systemy te zostały pierwotnie stworzone w celach wojskowych – do wykrywania okrętów podwodnych – ale dziś służą również nauce. Dzięki nim wiemy, jak bardzo oceany są „głośne” i jak zróżnicowane są źródła hałasu.
Najbardziej znane tajemnicze dźwięki
- Bloop – nagrany w 1997 roku przez amerykańską NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration). Przez lata uważano, że może pochodzić od nieznanego gigantycznego stworzenia. Dopiero w 2012 roku naukowcy potwierdzili, że źródłem był rozpad dużych gór lodowych na Antarktydzie, co generuje dźwięk o bardzo niskiej częstotliwości.
- Julia – dźwięk zarejestrowany w 1999 roku w pobliżu Antarktydy. Jego charakter przypominał jęk lub ryk. Źródłem okazała się kolizja dużej góry lodowej z dnem oceanu, co wywołało silne tarcie i długotrwały hałas.
- Upsweep – powtarzający się sezonowo dźwięk o wznoszącej się częstotliwości, nagrywany od końca lat 80. Najprawdopodobniej pochodzi z rejonu wulkanicznego na Pacyfiku. Do dziś nie udało się wskazać konkretnego źródła, ale naukowcy podejrzewają aktywność hydrotermalną.
- Slow Down – zarejestrowany w 1997 roku dźwięk, który stopniowo obniżał swoją częstotliwość przez około 7 minut. Obecnie uważa się, że jego przyczyną było tarcie dużej góry lodowej przesuwającej się po dnie morskim.
- Train – dźwięk przypominający przejazd pociągu, pochodzący z okolic równikowego Pacyfiku. Został przypisany aktywności wulkanicznej na dnie oceanu.
Dźwięki zwierząt morskich
Wiele tajemniczych dźwięków okazało się być emisją zwierząt. Wieloryby, delfiny i inne morskie ssaki używają złożonych systemów komunikacji – klików, śpiewów, a nawet dźwięków o częstotliwości niesłyszalnej dla ludzkiego ucha. Niektóre odgłosy, początkowo uznawane za nieznane zjawiska, po latach badań przypisano gatunkom, które wcześniej nie były dobrze udokumentowane, np. fiszbinowcom z odległych rejonów oceanu.
Dlaczego te dźwięki są ważne
Badanie akustyki oceanu pozwala lepiej zrozumieć procesy klimatyczne (np. topnienie lodowców), zjawiska sejsmiczne, a także migracje zwierząt. Dźwięk rozchodzi się w wodzie znacznie dalej niż w powietrzu, dlatego jest doskonałym narzędziem do monitorowania zmian na ogromnych obszarach. To także sposób na wykrywanie zagrożeń, takich jak nielegalne połowy, zanieczyszczenia czy testy broni podwodnej.
Wpływ hałasu człowieka na oceany
Coraz większym problemem jest hałas generowany przez transport morski, platformy wiertnicze i sonar wojskowy. Może on zakłócać komunikację wielorybów i delfinów, a w skrajnych przypadkach prowadzić do ich dezorientacji i wyrzucania się na plaże. Dlatego naukowcy i organizacje ekologiczne apelują o wprowadzanie „cichszych” technologii i regulacji ruchu w rejonach o wysokiej bioróżnorodności.
Co wciąż pozostaje zagadką
Mimo dużego postępu technicznego nie wszystkie dźwięki zostały wyjaśnione. Niektóre rejestrowane są tylko w określonych latach, co może świadczyć o rzadkich zjawiskach geologicznych lub klimatycznych. Wciąż powstają hipotezy, że w oceanach istnieją jeszcze nieznane duże gatunki, których emisje mogą być rejestrowane przez hydrofony.
Dlaczego te tajemnice nas fascynują
Ludzie zawsze byli zafascynowani tym, co ukryte i nieznane. Tajemnicze dźwięki z głębin działają na wyobraźnię, inspirują twórców filmów i literatury oraz motywują naukowców do dalszych badań. Każde nowe nagranie jest szansą na odkrycie kolejnego fragmentu układanki dotyczącej życia w oceanach.
Więcej wpisów
